PLEASE MATCH YOUR ASSIGNMENT QUESTIONS ACCORDING TO YOUR SESSION
IGNOU BSKC-131 (January 2026 – July 2026) Assignment Questions
भाग क-
(क) व्याख्या आधारित प्रश्न:
1. अधोलिखित लोकों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए-
क- मन्दः कवियशः प्रार्थी गमिष्याम्युपहास्यताम् ।
प्रांशुलभ्ये फले लोभादुद्वाहुरिव वामनः ।।
अथवा
आकारसदृशप्रज्ञः प्रज्ञया सदृशागमः ।
आगमैः सदृशारम्भः आरम्भसदृशोदयः । ।
ख- विपक्षमखिलीकृत्य प्रतिष्ठा खलु दुर्लभा ।
अनीत्वा पङ्कतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते ।।
अथवा
अड्काधिरोपितमृगश्चन्द्रमा मृगलांछनः ।
केशरी निष्ठुरक्षिप्तमृगयूथो मृगाधिपः ।।
ग- शिरः शार्व स्वर्गात्पशुपतिशिरस्तः क्षितिधरं
महीध्रादुतुङ्ङ्गादवनिमवनेश्वापि जलधिम् ।
अधोऽधो गङ्गेयं पदमुपगता स्तोकमथवा
विवेकभ्रष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः ।
अथवा
अधिगतपरमार्थान् पण्डितान् मावमंस्थाः
तृणमिव लघु लक्ष्मीनैव तान्संरुणद्धि।
अभिनवमदलेखाश्यामगण्डस्थलानां
न भवति बिसतन्तुर्वारणं वारणानाम् ।।
भाग ख –
2. धर्मराज युधिष्टिर का चरित्र चित्रण कीजिए।
अथवा
शिशुपाल का चरित्रचित्रण कीजिए ।
3. श्रीहर्ष का जीवन और उनके शैलीगत वैशिष्ट्य का वर्णन कीजिए।
अथवा
‘रघुवंश’ महाकाव्य के आधार पर सुदक्षिणा का चरित्र चित्रण कीजिये
भाग- ग
4. ‘रघुवंश’ महाकाव्य के आधार पर सीता की चारित्रिक विशेषताओं का वर्णन कीजिए।
5 नीतिशतकम् का परिचय लिखिए।
6. भर्तृहरि का जीवन परिचय लिखिए ।
7. शिशुपालवधम् महाकाव्य की कोई दो सूक्तियां लिखकर स्पष्ट कीजिये ।
8. ‘माघे सन्ति त्रयो गुणः’ को स्पष्ट कीजिए ।
9. नीतिशातक ‘के आधार पर ‘सर्वोत्तम धन को स्पष्ट करें ।
10. ‘शिशुपालवध’ महाकाव्य के आधार पर प्रकृति का वर्णन कीजिए।
IGNOU BAG BSKC-131 (January 2025 – July 2025) Assignment Questions
(क) व्याख्या आधारित प्रश्न :-
1. अधोलिखित श्लोकों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए-
क्व- सूर्यप्रभवो वंशः क्व चाल्पविषया मतिः ।
तितीर्षुर्दुस्तरं मोहादुडुपेनास्मि सागरम् ।।
अथवा
वैवस्वतो मनुर्नाम माननीय मनीषिणाम् ।
आसीन्महीक्षितामाद्यः प्रणवश्छन्दसामिव । ।
ख- सखा गरीयान् शत्रुश्व कृत्रिमस्तौ हि कार्यतः ।
स्याताममित्रौ मित्रे च सहजप्राकृतावपि ।।
अथवा
तुल्येऽपराधे स्वर्भानुर्भानुमन्तं चिरेण यत् ।
हिमांशुमाशु ग्रसते तन्मदिम्नः स्फुटं फलम् ।।
ग- यदा किंचिज्जोऽहं द्विप इव मदान्धः समभवं
तदा सर्वज्ञोऽस्मीत्यभवदवलितं मम मनः ।
यदा किंचित्किंचिद् बुधजनसकाशादवतं
तदा मूर्योऽस्मीति ज्वर इव मदो मे व्यपगतः ||
अथवा
हर्तुर्याति न गोचरं किमपि शं पुष्णाति यत्सर्वदा-
प्यर्थिभ्यः प्रतिपाद्यमानमनिशं प्राप्नोति वृद्धिं पराम् ।
कल्पान्तेष्वपि न प्रयाति निधनं विद्याख्यमन्तर्धनं
येषां तान्प्रति मानमुज्झत नृपाः कस्तैः सह स्पर्धते ।।
भाग ख
(दीर्घ उत्तरीय प्रश्न)
नोट निम्नलिखित में से प्रत्येक प्रश्न का उत्तर लगभग : 700 शब्दों में लिखिए।
2. भगवान श्रीकृष्ण का चरित्र चित्रण कीजिए ।
अथवा
देवर्षि नारद का चरित्रचित्रण कीजिए |-
3. माघ का जीवन और उनके शैलीगत वैशिष्ट्य का वर्णन कीजिए ।
अथवा
‘रघुवंश’ महाकाव्य के आधार पर राजा दिलीप का चरित्रचित्रण कीजिए-
भाग- ग
(लघु उत्तरीय प्रश्न)
नोट: निम्नलिखित में से किन्हीं पाँच प्रश्नों के उत्तर दीजिए । प्रत्येक प्रश्न का उत्तर लगभग : 200 शब्दों में दीजिए।
4. ‘रघुवंश’ महाकाव्य के आधार पर सुक्षिणा की चारित्रिक विशेषताओं का वर्णन कीजिए।
5 वैराग्य शतक का परिचय लिखिए।
6. भर्तृहरि का सामाजिक अनुभव लिखिए
7. रघुवंश महाकाव्य की कोई दो सूक्तियां लिखकर स्पष्ट कीजिये ।
8. ‘घंटामाघ’ को स्पष्ट कीजिए ।
9. नीतिशातक के आधार पर ‘विद्या’ को स्पष्ट करें ।
10. ‘शिशुपालवध’ महाकाव्य के आधार पर युधिष्ठर की विशेषताओं का उल्लेख कीजिए ।
IGNOU BAM BSKC-131 (January 2025 – July 2025) Assignment Questions
(क) व्याख्या आधारित प्रश्न :-
1. अधोलिखित श्लोकों की ससन्दर्भ व्याख्या कीजिए-
क्व- सूर्यप्रभवो वंशः क्व चाल्पविषया मतिः ।
तितीर्षुर्दुस्तरं मोहादुडुपेनास्मि सागरम् ।।
अथवा
वैवस्वतो मनुर्नाम माननीय मनीषिणाम् ।
आसीन्महीक्षितामाद्यः प्रणवश्छन्दसामिव । ।
ख- सखा गरीयान् शत्रुश्व कृत्रिमस्तौ हि कार्यतः ।
स्याताममित्रौ मित्रे च सहजप्राकृतावपि ।।
अथवा
तुल्येऽपराधे स्वर्भानुर्भानुमन्तं चिरेण यत् ।
हिमांशुमाशु ग्रसते तन्मदिम्नः स्फुटं फलम् ।।
ग- यदा किंचिज्जोऽहं द्विप इव मदान्धः समभवं
तदा सर्वज्ञोऽस्मीत्यभवदवलितं मम मनः ।
यदा किंचित्किंचिद् बुधजनसकाशादवतं
तदा मूर्योऽस्मीति ज्वर इव मदो मे व्यपगतः ||
अथवा
हर्तुर्याति न गोचरं किमपि शं पुष्णाति यत्सर्वदा-
प्यर्थिभ्यः प्रतिपाद्यमानमनिशं प्राप्नोति वृद्धिं पराम् ।
कल्पान्तेष्वपि न प्रयाति निधनं विद्याख्यमन्तर्धनं
येषां तान्प्रति मानमुज्झत नृपाः कस्तैः सह स्पर्धते ।।
भाग ख
(दीर्घ उत्तरीय प्रश्न)
नोट निम्नलिखित में से प्रत्येक प्रश्न का उत्तर लगभग : 700 शब्दों में लिखिए।
2. भगवान श्रीकृष्ण का चरित्र चित्रण कीजिए ।
अथवा
देवर्षि नारद का चरित्रचित्रण कीजिए |-
3. माघ का जीवन और उनके शैलीगत वैशिष्ट्य का वर्णन कीजिए ।
अथवा
‘रघुवंश’ महाकाव्य के आधार पर राजा दिलीप का चरित्रचित्रण कीजिए-
भाग- ग
(लघु उत्तरीय प्रश्न)
नोट: निम्नलिखित में से किन्हीं पाँच प्रश्नों के उत्तर दीजिए । प्रत्येक प्रश्न का उत्तर लगभग : 200 शब्दों में दीजिए।
4. ‘रघुवंश’ महाकाव्य के आधार पर सुक्षिणा की चारित्रिक विशेषताओं का वर्णन कीजिए।
5 वैराग्य शतक का परिचय लिखिए।
6. भर्तृहरि का सामाजिक अनुभव लिखिए
7. रघुवंश महाकाव्य की कोई दो सूक्तियां लिखकर स्पष्ट कीजिये ।
8. ‘घंटामाघ’ को स्पष्ट कीजिए ।
9. नीतिशातक के आधार पर ‘विद्या’ को स्पष्ट करें ।
10. ‘शिशुपालवध’ महाकाव्य के आधार पर युधिष्ठर की विशेषताओं का उल्लेख कीजिए ।







